12 Brygada Zmechanizowana


czcionka mniejsza czcionka normalna czcionka większa
Tradycje

RYS HISTORYCZNY

 

12. Brygada Zmechanizowana wywodzi swój rodowód z okrytych wojenną chwałą oddziałów piechoty Wojska Polskiego. Powstała w miejsce 5 pułku zmechanizowanego, dla zachowania w pamięci czynów żołnierzy jednostek piechoty oznaczonych cyfrą „5” oraz żołnierzy 51,52 i 54 pułku piechoty strzelców kresowych wchodzących w skład 12 Dywizji Piechoty II Rzeczypospolitej okresu międzywojennego, a także dla zachowania tradycji po 6 Brygadzie Kawalerii Pancernej ze Stargardu, która została rozwiązana w 2006 roku. Dla zachowania w pamięci bohaterskich czynów żołnierzy jednostek piechoty oznaczonych cyfrą ‘’5‘’ oraz żołnierzy pułków wchodzących w skład 12 Dywizji Piechoty II Rzeczypospolitej, Minister Obrony Narodowej decyzją nr 51/MON z 10-go kwietnia 1996 roku polecił 12 Brygadzie Zmechanizowanej przejąć dziedzictwo i z honorem kontynuować tradycje:     

  • regimentu  artylerii  konnej 1673 – 1775;
  • regimentu  fizylierów 1775 – 1786;
  • 5 regimentu fizylierów 1775 – 1896;
  • 5 batalionu piechoty Legionów gen. J. H. Dąbrowskiego 1797 – 1803;
  • 5 pułku piechoty 1806 – 1814;
  • 5 pułku  piechoty liniowej 1815 – 1831;
  • 5 pułku piechoty 1 Brygady Legionów J. Piłsudskiego 1914– 1917;
  • 5 pułku  piechoty Legionów 1918 – 1939;
  • 5  pułku piechoty 1943 – 1962;
  • 5  pułku  zmechanizowanego 1962 – 1995;
  • 51  pułku piechoty  strzelców kresowych 1918 – 1939;
  • 52  pułku piechoty strzelców kresowych  1918 – 1939;
  • 54  pułku piechoty strzelców  kresowych 1918 – 1939;
  • 12  kresowego pułku  artylerii lekkiej (dla dywizjonu artylerii  mieszanej)  1919 – 1939.

Po rozformowaniu 6 Brygady Kawalerii Pancernej im. gen. bryg. Konstantego Plisowskiego – w celu zachowania w pamięci bohaterskich czynów żołnierzy polskich formacji kawalerii, ustala się, co następuje: 12 Brygada Zmechanizowana im. gen. broni Józefa Hallera, oprócz dotychczas dziedziczonych i kultywowanych tradycji 12 Dywizji Piechoty oraz pułków piechoty oznaczonych cyfrą „5”, przyjmuje i z honorem kultywuje tradycje:

  • VI Brygady Jazdy (1920-1924);
  • 6 Samodzielnej Brygady Kawalerii (1924--1937);
  • Podolskiej Brygady Kawalerii (1937-1939);
  • 9 Pułku Piechoty (1943-1947);
  • 9 Pułku Zmechanizowanego (1956-1995);
  • 6 Brygady Kawalerii Pancernej im. gen. bryg. Konstantego Plisowskiego (1996-2006).

Minister  Obrony  Narodowej Decyzją Nr 51/MON z dnia 10-go kwietnia 1996 r. ustanowił datę dorocznego święta 12 Brygady Zmechanizowanej w Szczecinie w dniu 15 maja.

 

PATRON

 

Generał broni Józef Haller - legionista, mąż stanu, działacz polityczny i społeczny, harcmistrz, przewodniczący ZHP, brat stryjeczny gen. Stanisława Hallera de Hallenburg. Urodził się 13 sierpnia 1873 r. w majątku Jurczyce pod Krakowem (gmina Skawina), jako trzecie z kolei dziecko Henryka i Olgi z Treterów. Ojciec Hallera brał udział w powstaniu styczniowym, dziadek ze strony matki był kapitanem Wojska Polskiego w dobie powstania listopadowego i kawalerem krzyża Virtuti Militari. W 1882 r. rodzina Hallerów przeniosła się do Lwowa, gdzie młody Józef rozpoczął naukę w gimnazjum niemieckim. Po ukończeniu gimnazjum wstąpił do wojskowej Niższej Szkoły Realnej w Koszycach na Węgrzech (obecnie Słowacja), a następnie do prestiżowej Wyższej Szkoły Realnej w Hranicach na Morawach (ówcześnie Maehrisch-Weisskirchen), do której uczęszczali także arcyksiążęta austriaccy. Po ich ukończeniu studiował na Akademii Technicznej we Wiedniu na wydziale artylerii. Po ukończeniu studiów Józef Haller został mianowany na stopień podporucznika i rozpoczął 15-letni okres służby w wojsku austriackim. W latach 1895-1910 służył w 11 pułku artylerii we Lwowie. W 1903 r. poślubił Aleksandrę Salę. W 1906 r. urodził się jego syn Eryk. W 1910 r. wystąpił ze służby w armii austro-węgierskiej ze względu na to, że osiągnąwszy stopień kapitana, nie mogąc się niczego więcej w artylerii austriackiej nauczyć: „…opuszczam ją by w inny sposób służyć krajowi, aż do chwili, w której Ojczyzna mnie będzie potrzebowała…”. Po wystąpieniu z wojska Haller poświęcił się pracy społecznej. W 1912 r. objął stanowisko inspektora w Towarzystwie Kółek Rolniczych, gdzie zajmował się m.in. organizacją kursów rolniczych, hodowlanych i mleczarskich. Związał się także z powstającym od 1911 r. ruchem skautowym i Towarzystwem Gimnastycznym "Sokół". Haller zajmował się tam m.in. militaryzacją „Sokoła" a także spolszczeniem ruchu skautowego i przekształceniem go w harcerstwo. Od połowy 1912 r. prowadził intensywną pracę jako instruktor wojskowy: zakładał drużyny „Sokoła”, organizował tajne kursy żołnierskie, podoficerskie i oficerskie dla młodzieży polskiej. Szczególny wkład wniósł w stworzenie Krzyża Harcerskiego, proponując połączenie w nim wzoru krzyża zakonu maltańskiego z polskim krzyżem Virtuti Militari.


Wybuch wielkiej wojny stał się sygnałem do mobilizacji członków polskich paramilitarnych organizacji patriotycznych. 27-go sierpnia 1914 r. wydany został rozkaz o powstaniu Legionów Polskich, na mocy którego zaczęto formować we Lwowie Legion Wschodni pod dowództwem gen. Adama Pietraszkiewicza. Haller, wyreklamowany z poboru do wojska austriackiego, był głównym organizatorem tej formacji powstającej z połączenia Drużyn Polowych „Sokoła", Drużyn Bartoszowych i części Polskich Drużyn Strzeleckich. W tym czasie klęski ponoszone w Galicji przez armię austriacką doprowadziły do zajęcia przez armię rosyjską Lwowa i całej Galicji wschodniej. Józef Haller objął dowództwo nad żołnierzami, którzy chcieli kontynuować walkę z Rosją w Legionach Polskich. Po przeformowaniu i uzupełnieniu szeregów nowymi ochotnikami objął stanowisko dowódcy 3 pułku Legionów w składzie II Brygady. W tym czasie został też awansowany do stopnia podpułkownika. 30-go września 1914 r. wyruszył wraz ze swą jednostką z Krakowa na front w Karpatach Wschodnich. W niezwykle trudnych warunkach terenowych i klimatycznych Brygada wspomagała obronę przełęczy karpackich i broniła wojskom rosyjskim dostępu na Węgry. W ciężkich zimowych walkach brygada wyparła oddziały kawalerii kozackiej z okolic: Marmorasz Sziget i góry Pantyr oraz przełęczy pantyrskiej (po wojnie przemianowanej na Przełęcz Legionów, obecnie terytorium Ukrainy). Następnie pułk został przerzucony na powrót do Galicji w rejon Rafajłowej, gdzie począwszy od 29 września 1914 r. przez kilka miesięcy toczył ciężkie walki pozycyjne. 24-go stycznia 1915 r. Rosjanie przypuścili gwałtowny nocny atak na pozycje 3 pułku Legionów. Legioniści, mimo początkowego zaskoczenia, dzięki opanowaniu i odwadze swojego dowódcy, odparli nieprzyjaciela zadając mu duże straty i biorąc wielu jeńców. Po odparciu ataków i ponownym ustabilizowaniu linii frontu podpułkownik Haller przekazał dowództwo 3 pułku mjr Minkiewiczowi, a sam pozostał w II Brygadzie jako oficer dyspozycyjny dowódcy. 29-go lutego 1915 r. otrzymał awans do stopnia pułkownika. W maju 1915 r. uległ na przepustce pod Częstochową poważnemu wypadkowi samochodowemu i przez 10 miesięcy przebywał na leczeniu szpitalnym. Wiosną 1916 r. Haller wszedł w skład Rady Pułkowników, skupiającej dowódców jednostek legionowych, będącej w opozycji do pro-austriackiej Komendy Legionów. W lipcu 1916 r. otrzymał ponownie przydział i został dowódcą II Brygady Legionów Polskich. 15-go lutego 1918 r., protestując przeciwko postanowieniom traktatu brzeskiego, wraz z podległą mu II Brygadą i innymi oddziałami polskimi przebił się przez front austriacko - rosyjski pod Rarańczą i połączył się z polskimi formacjami w Rosji. Otrzymał przydział na dowódcę nowo sformowanej 5 Dywizji Strzelców Polskich, a od 28 marca 1918 r. dowodził jednostkami całego II Korpusu Polskiego na Ukrainie. 7 kwietnia 1918 r. otrzymał nominację na stopień generała. Obecność jednostek polskich na Ukrainie była widziana przez Niemcy jako naruszenie warunków Traktatu Brzeskiego. W nocy z 10 na 11 maja 1918 r. bez żadnych uprzedzeń przeważające liczebnie oddziały niemieckie zaatakowały jednostki polskie rozlokowane w okolicy Kaniowa. Po całodziennej walce i wyczerpaniu się zapasów amunicji II Korpus Polski został zmuszony do złożenia broni. Straty niemieckie wyniosły ok. 1500 zabitych i rannych, polskie nie przekraczały 1000. Po rozbiciu Korpusu Józef Haller uniknął niewoli i pod fałszywym nazwiskiem "Mazowiecki" przedostał się przez Kijów do Moskwy, gdzie stanął na czele Polskiej Komisji Wojskowej.

W lipcu 1918 r. generał Haller dotarł przez Syberię i Murmańsk do Francji, gdzie 4-go października 1918 r. Polski Komitet Narodowy powierzył mu formalne dowództwo nad formującą się Armią Polską. Jednostki te były organizowane poprzez ochotniczy zaciąg z pośród Polaków służących w wojsku francuskim, byłych polskich jeńców wojennych z armii austro-węgierskiej i niemieckiej (około 35.000) oraz Polonii z USA (około 22.000) i Brazylii (300 osób). Polityczne zwierzchnictwo nad Armią pełnił od 23 lutego 1918 r. Komitet Narodowy Polski. Na mocy układu z 28-go września 1918 r. Błękitna Armia została uznana przez państwa Ententy za samodzielną, sojuszniczą i jedyną współwalczącą armię polską. W 1918 r. oddziały Armii pod dowództwem Hallera (1 pułk strzelców od lipca, a od października cała 1 Dywizja Strzelców Polskich) walczyły z Niemcami na froncie zachodnim w Wogezach i Szampanii. Zakończenie wojny nie przerwało rozbudowy armii. Jej liczebność wynosiła ostatecznie ponad 100.000 żołnierzy. Uzbrojona w całości przez Francję, osiągnęła wysoką sprawność bojową. Do czerwca 1919 r. wraz całym sprzętem-  łącznie  386 transportów  kolejowych- została przetransportowana  do Polski. Nowoczesna broń Błękitnej Armii, a zwłaszcza samoloty i czołgi Renault FT-17, wydatnie wzmocniły tworzące się Wojsko Polskie. Generał Haller przybył do Warszawy 21 kwietnia 1919 r. gdzie witany był jak bohater narodowy, a magistrat nadał mu tytuł honorowego obywatela miasta.
 
Jako, że Błękitna Armia była jedynym jednolicie uzbrojonym dużym związkiem operacyjnym w odtworzonym Wojsku Polskim, dowództwo postanowiło nie rozbijać go na mniejsze związki. Całość sił skierowano na front walk polsko-ukraińskich, a sam Haller objął funkcję dowódcy Frontu Galicyjskiego. W zwycięskich walkach z wojskami ukraińskimi armia Hallera przez Galicję Wschodnią i Wołyń dotarła na linię rzeki Zbrucz. W październiku 1919 r. Hallerowi powierzono dowództwo Frontu Pomorskiego, utworzonego w celu pokojowego i planowego zajęcia Pomorza, przyznanego Polsce na mocy ustaleń Traktatu Wersalskiego. Zgodnie z planem przejmowanie ziem pomorskich rozpoczęło się 16-go stycznia 1919 r. od przejęcia Torunia przez oddziały 16. Pomorskiej Dywizji Piechoty. Poszczególne miejscowości przejmowano od wycofujących się wojsk niemieckich aż do 11-go lutego 1920 r., kiedy to ostatni żołnierze opuścili Gdańsk. 10-go lutego 1920 r. generał Haller wraz z ministrem spraw wewnętrznych Stanisławem Wojciechowskim oraz nową administracją województwa Pomorskiego przybył do Pucka, gdzie dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem.
 
W 1920 r. Haller otrzymał funkcję Generalnego Inspektora Armii Ochotniczej, przy organizowaniu której położył duże zasługi. W czasie bitwy warszawskiej dowodził wojskami broniącymi przedpola stolicy. Wchodził też w skład Rady Obrony Państwa (lipiec-sierpień 1920 r.), a następnie dowodził Frontem Północno-Wschodnim. Na tym stanowisku zastał go koniec wojny. Po wojnie Józef Haller pełnił funkcję m.in. Generalnego Inspektora Artylerii (w latach 1920-26) i przewodniczącego Najwyższej Wojskowej Komisji Opiniującej. Był członkiem Rady Wojennej, przewodniczył Związkowi Hallerczyków, a od 3 lipca 1920 do 4 lutego 1923 roku przewodniczył Związkowi Harcerstwa Polskiego. W latach 1922-27 był posłem na Sejm z listy Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej. Potępił przewrót majowy Józefa Piłsudskiego, w wyniku czego 31-go lipca 1926 r. został przeniesiony w stan spoczynku. W latach dwudziestych gen. Haller osiedlił się na Pomorzu, w majątku Gorzuchowo koło Chełmna. W 1933 odbył podróż do Stanów Zjednoczonych z misją udzielenia pomocy weteranom i inwalidom „Błękitnej Armii". Dom gen. Józefa Hallera we Władysławowie W latach 1936-39 był jednym z organizatorów i przywódców opozycyjnego wobec sanacji Frontu Morges. 10-go października 1937 r. na Kongresie Konstytucyjnym Stronnictwa Pracy został wybrany na stanowisko prezesa Rady Naczelnej Stronnictwa Pracy. Po wybuchu II wojny światowej przedostał się przez Rumunię do Francji. Oddał się do dyspozycji tworzącego się rządu gen. Władysława Sikorskiego i przewodniczył Międzyministerialnej Komisji Rejestracyjnej. W pierwszych dniach listopada 1939 r. wszedł w skład rządu jako minister bez teki.
Na przełomie lat 1939 - 1940 odbył kolejną podróż do Ameryki, tym razem aby zachęcić Polonię do wstępowania do tworzącego się we Francji Wojska Polskiego. Po upadku Francji przedostał się przez Hiszpanię i Portugalię do Wielkiej Brytanii. Tam w latach 1940-43 pełnił funkcję ministra oświaty w Rządzie Polskim na Wychodźstwie.
Po zakończeniu wojny Józef Haller zdecydował się pozostać na emigracji i osiedlił się na stałe w Londynie, gdzie zmarł 4-go czerwca 1960 r. w wieku 87 lat, otoczony legendą „Błękitnego Generała". Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury. Dzięki inicjatywie polskich harcerzy jego prochy wróciły 23-go kwietnia 1993 r. do Polski i spoczęły w krypcie w kościele garnizonowym Św. Agnieszki w Krakowie. Generał Józef Haller był odznaczony :Orderem Orła Białego, Orderem Virtuti Militari V kl., Orderem Polonia Restituta III kl.( komandorią) i czterokrotnie Krzyżem Walecznych.

 

SZTANDAR


Akt nadania sztandaru dla 12 Brygady Zmechanizowanej podpisał w dniu 15-go kwietnia 1996 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Komitet Fundacyjny Sztandaru, stanowili członkowie Zarządu Okręgowego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w  Szczecinie: prof. dr hab. Tadeusz Mieczkowski ps.”Bończa’’, kpt. w st.spocz. Roman Wilczek ps. ”Lupus” Uroczystość wręczenia sztandaru, odbyła się w dniu 23-go czerwca 1996 r. u podnóża Wałów Chrobrego w Szczecinie. Sztandar wręczył Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w obecności Ministra Obrony Narodowej, gospodarzy województwa  zachodniopomorskiego i miasta Szczecina oraz parlamentarzystów  ziemi szczecińskiej. Sztandar poświęcił Biskup Polowy Wojska Polskiego.